Scriptures
Shikshapatri
Vachanamrut
Abjibapashri Ni Vato
Bapashri Jivan Charitra
Philosophy
 
   
     
   
     
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

પ્રશ્ન - ૧ કાર્ય સત્સંગ અને કારણ સત્સંગમાં ભેદ શું?
ઊત્તર : કારણમાં કારણ તો એક ભગવાન સ્વામિનારાયણની મૂર્તિ છે. એ મૂર્તિને જ મુખ્ય રાખીને, એ મૂર્તિમાં જ જોડાવવા, મૂર્તિરૂપ થવા માટે જે સત્સંગ થાય તે કારણ સત્સંગ કહેવાય અને એ સિવાયનો સત્સંગ બધો કાર્ય સત્સંગ છે. આ ભેદ આપણા બાપાશ્રીએ સમજાવ્યો છે. માટે બાપાશ્રીએ સમજાવેલા સર્વોપરિ સિધ્‍ધાંતોને અનુસરતો સત્સંગ એ જ કારણ સત્સંગ છે.

બાપાશ્રીએ સમગ્ર સંપ્રદાયને મહત્વના બે સિદ્ધાંતો આપ્યાં. જેમાં એક અનંતકોટિ બ્રહ્માંડમાં સ્વામિનારાયણ ભગવાન સિવાય બીજો કોઇ સનાતન ભગવાન છે જ નહિ. બીજા જે ભગવાન કહેવાય છે એ આધુનિક ઇશ્વરો છે અને બીજું સ્વામિનારાયણ ભગવાનની મૂર્તિનું સુખ લેવા માટે મૂર્તિરૂપ થઇ અનાદિમુકતની સ્થિતિને પામવું ફરજીયાત છે. આ બે સિધ્‍ધાંતોને અનુસરતો સત્સંગ એ જ કારણ સત્સંગ છે. જયાં કેવળ ઉત્સવ, સમૈયા આદિક જે કાર્ય તેનું જ મહત્ત્વ હોય અને સ્વામિનારાયણ ભગવાનની શુધ્‍ધ ઉપાસના ન હોય એ જ કાર્ય સત્સંગ છે.

પ્રશ્ન - ૨ દેહભાવ ભુલવા માટેની ચાર લટકો કઇ છે? તથા તેનો કારણ સત્સંગની ભાષામાં અર્થ શું?
ઊત્તર : દેહભાવ ભૂલવા માટેની લટક ત્રણ છે.

૧) આત્મારૂપ ર) બ્રહ્મરૂપ (અક્ષરરૂપ) ૩) પુરૂષોત્તમરૂપ

૧) આત્મારૂપ :
પોતાના આત્માને દેહથી જુદો માને તે આત્માની લટક કહેવાય. હું આત્મા છું. દેહ નથી. સચ્ચિદાનંદરૂપ છું, સત્ય છું, દેહ મારૂં સ્વરૂપ નથી. આ લટક પ્રમાણે કોણ વર્તે? તો જેને પુરૂષોત્તમ શ્રી સ્વામિનારાયણ ભગવાનની ઉપાસના ન હોય તે આત્મારૂપે વર્તે. આત્મારૂપે વર્તવાથી દેહભાવ ભુલાય પરંતુ પ્રાપ્તિ કંઇ ન થાય. કારણકે આત્મા તો માયિક છે. નિરાકાર છે. એનો કોઇ આકાર જ નથી. તો સુખ કોનું આવે? કેવી રીતે આવે? વળી એની પાસે નિશ્ચયરૂપી કે ઊપાસનારૂપી નિશાન જ નથી. માટે આ લટક આપણા માટે નકામી છે.
જે શ્રીજીમહારાજની સર્વોપરિ નિષ્ઠાવાળા હોય તે કાં તો પોતાને બ્રહ્મરૂપ માને કાં તો પોતાને પુરૂષોત્તમરૂપ માને.

ર) બ્રહ્મરૂપ :
જેને એકાંતિક કે પરમએકાંતિક મુકતનો જોગ થાય તે પોતાના આત્માને શ્રીજીમહારાજના તેજરૂપ (બ્રહ્મરૂપ) માને છે. જેનાથી દેહભાવ ભૂલાય અને પરમએકાંતિકની સ્થિતિ થાય.


૩) પુરૂષોત્તમરૂપઃ
જેને સંકલ્પ સ્વરૂપનો (અનાદિમુકતનો) જોગ થયો હોય તે પોતાના આત્માને પુરૂષોત્તમરૂપ માને. આ લટકથી દેહભાવ ભૂલાય અને સીધી અનાદિમુકતની સ્થિતિ થાય.



પ્રશ્ન - ૩ અવરભાવ અને પરભાવ એટલે શું?

ઊત્તર :
અવરભાવ :
આપણી આંખે કરીને જે દેખાય છે પરંતુ ખરેખર એ સાચું નથી એનું નામ અવરભાવ... જેમ કે ચેક દેખાય છે કાગળીયું પરંતુ શું એ કાગળીયું જ છે? ના... એ જે આંખે કરીને કાગળીયું દેખાય છે એ ચેકનો અવરભાવ કહેવાય.

પરભાવ : આપણી આંખે કરીને જે દેખાતું નથી પરંતુ ખરેખર એ જ સાચુ છે. એનું નામ પરભાવ... જેમ કે ચેક દેખાય છે કાગળીયું પરંતુ એને સમજાય છે તો રૂપિયા જ. ભલે રૂપિયા દેખાતા નથી. પરંતુ સમજાય છે એ ચેકનો પરભાવ કહેવાય.

પ્રશ્ન - ૪ અવરભાવના અને પરભાવના કયા ત્રણ શબ્દો ફકત સ્વામિનારાયણ ભગવાન માટે જ વપરાય ?
ઊત્તર : અવરભાવના ત્રણ શબ્દો : ધ્યાન, ભજન ને ઉપાસના આ ત્રણ શ્રીજીમહારાજ માટે જ વપરાય. ધ્યાન, ભજન ને ઉપાસના આ ત્રણ શ્રીજીમહારાજનું જ થાય. અનંતકોટિ બ્રહ્માંડમાં બીજા કોઇનું ન થાય. અવરભાવમાં કોઇ આપણા ગુરૂ હોય તેમનું પણ ધ્યાન, ભજન, ઉપાસના તો ન જ થાય. ધ્યાન, ભજન, ઉપાસના તો મૂળ મૂર્તિ સહજાનંદ સ્વામી,, ઘનશ્યામ મહારાજ, હરિકૃષ્ણ મહારાજ વગેરેનું જ થાય.

પરભાવના ત્રણ શબ્દો : સ્વામી, દાતા, નિયંતા.

સ્વામી: અનંત મૂળઅક્ષરાદિના અન્વય સ્વરૂપે સ્વામી અને અનંત મુકતોના વ્યતિરેક સ્વરૂપે સ્વામી.

દાતા : અનંત મૂળઅક્ષરાદિકને એક કિરણ દ્વારે ઐશ્વર્યના દાતા અને અનંત મુકતોને વ્યતિરેક સ્વરૂપે સુખના દાતા.

નિયંતા : અનંત મૂળઅક્ષરાદિકનું અન્વયસ્વરૂપે નિયંત્રણ કરનાર અને મુકતોનું વ્યતિરેક સ્વરૂપે નિયંત્રણ કરનાર.