Ideology
 
   
     
 
 

 

 

પ્ર.૧

સદ્ગુરુ રામાનંદ સ્વામી ક્યાં અને ક્યારે પ્રગટ થયા?

ઉ.

પ્રાગટય-સંવત ૧૭૯૫ શ્રાવણ વદ આઠમ-અયોધ્‍યામાં.

પ્ર.૨

સદ્. રામાનંદ સ્‍વામીના પૂર્વાશ્રમના માતાપિતાનું નામ શું?

ઉ.

પિતા-અજયવિપ્ર. માતા-સુમતિ.

પ્ર.૩

સદ્.રામાનંદ સ્‍વામી ક્યાં અને ક્યારે અંતર્ધ્‍યાન થયા?

ઉ.

ફણેણી મુકામે, સંવત ૧૮૫૮ માગશર સુદ-૧૩

પ્ર.૪

શ્રીજીમહારાજે સદ્. રામાનંદ સ્વામી પાસે ક્યાં, ક્યારે અને કયા બે વરદાન માગ્યા?

ઉ.

જેતપુર મુકામે સંવત ૧૮૫૮ કારતક સુદ-૧૧ના રોજ રામાનંદ સ્‍વામીએ સહજાનંદસ્‍વામીનો જ્યારે પટ્ટાભિષેક કર્યો ત્‍યારે મહારાજે સદ્.રામાનંદ સ્‍વામી પાસે બે વરદાન માગ્યા.
૧) ભક્તોને એક વીંછીના ડંસ જેટલું દુ:ખ થવાનું હોય તો હે સ્વામી! મને કોટિ વીંછીનું દુ:ખ ભલે થજો પણ તે ભક્ત સદા સુખી રહો. ૨) હે સ્વામી! મુમુક્ષુ ભક્તના પ્રારબ્ધમાં રામપાતર મળે એવી ગરીબાઇ હોય તો તે મને મળજો પણ ભક્તો અન્‍ન વસ્‍ત્રે ક્યારેય દુ:ખી ન થાય. ઉપરોક્ત આ બંને વરદાનો પોતાના ભક્તો સાથેની એકતા અને અનહદ પ્રેમ બતાવે છે.

પ્ર.૫

સદ્. મુક્તાનંદ સ્‍વામી ક્યાં અને ક્યારે પ્રગટ થયા?

ઉ.

પ્રાગટય : સંવત ૧૮૧૪ ગામ-અમરાપુર (સૌરાષ્‍ટ્ર)

પ્ર.૬

સદ્. મુક્તાનંદ સ્‍વામીનું પૂર્વાશ્રમનું નામ તથા માતાપિતાના નામ લખો.

ઉ.

મુકુંદદાસ. પિતાનું નામ- આનંદરામ. માતા-રાધાબાઇ.

પ્ર.૭

સદ્. મુક્તાનંદ સ્વામી ક્યાં અને ક્યારે અંતર્ધ્‍યાન થયા?

ઉ.

ગઢપુરમાં સંવત ૧૮૮૬ અષાઢ વદ-૧૧.

પ્ર.૮

સદ્. ગુણાતીતાનંદ સ્‍વામી ક્યાં અને ક્યારે પ્રગટ થયા?

ઉ.

ભાદરા ગામ. સંવત ૧૮૪૧ આસો સુદ-૧૫.

પ્ર.૯

સદ્. ગુણાતીતાનંદ સ્‍વામીનું પૂર્વાશ્રમનું નામ તથા માતાપિતાના નામ લખો.

ઉ.

મૂળજી શર્મા. પિતા-ભોળાનાથ. માતા-સાકરબાઇ.

પ્ર.૧૦

સદ્. ગુણાતીતાનંદ સ્‍વામી ક્યાં અને ક્યારે અંતર્ધ્‍યાન થયા?

ઉ.

ગોંડલમાં. સંવત ૧૯૨૩ આસો સુદ-૧૩.

પ્ર.૧૧

સદ્. બ્રહ્માનંદ સ્‍વામી કયાં અને ક્યારે પ્રગટ થયા?

ઉ.

ખાણ (રાજસ્‍થાન આબુની તળેટી) ગામે. સંવત ૧૮૨૮ મહા સુદ-૫.

પ્ર.૧૨

સદ્. બ્રહ્માનંદ સ્‍વામીનું પૂર્વાશ્રમનું નામ તથા માતાપિતાનું નામ લખો.

ઉ.

લાડુદાન કવિ. પિતા-શંભુદાન. માતા-લાલુબા.

પ્ર.૧૩

સદ્. બ્રહ્માનંદ સ્‍વામી ક્યાં અને ક્યારે અંતર્ધ્‍યાન થયા?

ઉ.

મૂળી ગામે. સંવત ૧૮૮૮ જેઠ સુદ-૧૦.

પ્ર.૧૪

સદ્. નિત્‍યાનંદ સ્‍વામી ક્યાં પ્રગટ થયા? તેમના પૂર્વાશ્રમનું નામ લખો.

ઉ.

દંતિયા ગામ (બુંદેલખંડ-મધ્‍યપ્રદેશ), દીનમણિ શર્મા.

પ્ર.૧૫

સદ્. નિત્‍યાનંદ સ્‍વામીના પૂર્વાશ્રમના માતાપિતાનું નામ લખો.

ઉ.

પિતા-વિષ્ણુશર્મા, માતા-વિરજાદેવી.

પ્ર.૧૬

સદ્. નિત્‍યાનંદ સ્‍વામી ક્યાં અને ક્યારે અંતર્ધ્‍યાન થયા?

ઉ.

વડતાલમાં. સંવત ૧૯૦૮ માગશર સુદ-૧૧.

પ્ર.૧૭

સદ્. નિષ્‍કુળાનંદ સ્‍વામી ક્યાં અને ક્યારે પ્રગટ થયા? તેમનું અને તેમના પૂર્વાશ્રમના માતાપિતાના નામ લખો.

ઉ.

શેખપાટ. સંવત ૧૮૨૨ મહા સુદ-૫ લાલજીસુતાર. પિતા-રામભાઇ. માતા-અમૃતબા.

પ્ર.૧૮

નૈમિષારણ્‍ય ક્ષેત્ર એટલે શું?

ઉ.

જ્યાં ઇ‍‍ન્દ્રિયો અંત:કરણની ધારા કુંઠિત થાય એવો સંતનો સમાગમ જે સ્‍થળને વિષે હોય તે સ્થળને નૈમિષારણ્‍ય ક્ષેત્ર કહેવાય.

પ્ર.૧૯

સ્થાવર તીર્થ એટલે શું?

ઉ.

શ્રીજીમહારાજ અને તેમના મુક્તોના પ્રસાદીભૂત સ્થાનને સ્થાવર તીર્થ કહેવાય છે.

પ્ર.૨૦

જંગમતીર્થ એટલે શું?

ઉ.

જેના સમાગમે શ્રીજીમહારાજની આજ્ઞા ને ઉપાસના દ્રઢ થાય, અને દોષમાત્રથી રહિત થવાય, એવા ભગવાનના સંબંધવાળા સત્‍પુરુષ એટલે જ જંગમતીર્થ.

પ્ર.૨૧

જીવનો મોક્ષ કેમ થાય?

ઉ.

જીવને પ્રગટ ભગવાન મળે કાં ભગવાનના મળેલા ભગવાનના સત્પુરુષ મળે અને જીવ તેમની સાથે આત્‍મબુધ્ધિ કરે તો જીવને મોક્ષ થવો ઘણો સરળ છે.

પ્ર.૨૨

અવરભાવ એટલે શું?

ઉ.

સ્‍થૂળ દ્રષ્ટિએ એટલે કે ચર્મચક્ષુએ જે દેખાય છે છતાં વાસ્‍તવિક નથી તેને અવરભાવ કહે છે. દા.ત. શ્રીજીમહારાજ દેખાતા મનુષ્‍યરૂપે પણ મનુષ્‍ય નહોતા. દિવ્ય તેજોમય અક્ષરધામના અધિપતિ હતા.

પ્ર.૨૩

પરભાવ એટલે શું?

ઉ.

ચર્મચક્ષુએ દેખાતું નથી પણ સમજાય છે અને વાસ્‍તવિક છે તે પરભાવ. દા.ત. દેખાય છે પ્રતિમા પણ સાક્ષાત્ સમજવા તે પરભાવ.

પ્ર.૨૪

પરોક્ષાર્થ અને પ્રત્‍યક્ષાર્થ એટલે શું?

ઉ.

જનરલ સમાજના આકર્ષણ માટે વપરાયેલા શબ્‍દો પરોક્ષાર્થ અને એનો વાસ્‍તવિક અર્થ કંઇક જુદો છે જે સત્‍પુરુષ થકી જ સમજાય છે તે પ્રત્‍યક્ષાર્થ.

પ્ર.૨૫

અક્ષરધામ એટલે શું?

ઉ.

અધો-ઉર્ધ્‍વ ચારે કોરે પ્રમાણે રહિત એવો મહારાજની મૂર્ત‍િમાંથી નીકળતો તેજનો સમૂહ તે અક્ષરધામ.

પ્ર.૨૬

વ્યતિરેક સ્વરૂપ એટલે શું?

ઉ.

અક્ષરધામની મધ્‍યે બિરાજમાન એવા શ્રી ઘનશ્યામ પ્રભુની દિવ્ય તેજોમય મૂર્ત‍િ એજ વ્યતિરેક સ્વરૂપ.

પ્ર.૨૭

અન્‍વય સ્વરૂપ એટલે શું?

ઉ.

શ્રીજીમહારાજની સમગ્ર મૂર્ત‍િમાંથી નીકળતા તેજની અનંત કિરણોમાંની ફક્ત એક કિરણ એ મહારાજનું અન્‍વય સ્વરૂપ.

પ્ર.૨૮

ચાલોચાલ ભક્ત એટલે શું?

ઉ.

શ્રીજીમહારાજને જેમ છે તેમ સર્વોપરિ સમજતો હોય અને મહારાજના કહેલા પંચવર્તમાન યથાર્થ પાળતો હોય છતાં દેહરૂપે વર્તતો હોય તેવા ભક્તને ચાલોચાલ ભક્ત કહેવાય.

પ્ર.૨૯

એકાંતિકભક્ત એટલે શું?

ઉ.

ધર્મ, જ્ઞાન, વૈરાગ્‍ય અને ભક્ત‍િ ચારેય જેણે સિધ્‍ધ કર્યા હોય, અને પોતાના આત્‍માને બ્રહ્મરૂપ માનીને ભક્ત‍િ કરતો હોય, છતાં સાધન દશામાં હોય એવા ભક્તને એકાંતિક ભક્ત કહેવાય.

પ્ર.૩૦

પરમએકાંતિકમુક્ત એટલે શું?

ઉ.

અક્ષરધામમાં રહ્યા થકા પુરુષોત્તમરૂપ થઇ સન્‍મુખ ભાવે મહારાજની મૂર્ત‍િનું અંગોઅંગનું સુખ ભોગવતા સિધ્‍ધમુક્તને પરમએકાંતિકમુક્ત કહે છે.

પ્ર.૩૧

અનાદિમુક્ત એટલે શું?

ઉ.

મહારાજની મૂર્ત‍િમાં રહ્યા થકા પુરુષોત્તમરૂપ, એક મેક, ઓતપ્રોત અને રસબસ ભાવે રોમેરોમનું સુખ ભોગવતા સિધ્‍ધમુક્તને અનાદિમુક્ત કહે છે.

પ્ર.૩૨

સનાતન ઇશ્વર એટલે શું?

ઉ.

જે પોતે જ સ્‍વતંત્ર અને સત્તાવાન હોય, જેને કોઇની ભજન-ભક્ત‍િ નથી તે સનાતન ઇશ્વર કહેવાય. તેવા સનાતન ઇશ્વર એક જ હોય.

પ્ર.૩૩

આધુનિક ઇશ્વર એટલે શું?

ઉ.

જેને અન્‍ય અવતારનું ભજન અને ભક્ત‍િ હોય અને જે સનાતન ઇશ્વર આગળ પરતંત્ર અને આગંતુક ઐશ્વર્યવાન હોય તે આધુનિક ઇશ્વર કહેવાય. જે અનંત હોય.

પ્ર.૩૪

સનાતન ઇશ્વર કોણ છે?

ઉ.

સર્વોપરિ, સર્વ અવતારના અવતારી, શ્રી સ્વામિનારાયણ ભગવાન સનાતન ઇશ્વર છે.

પ્ર.૩૫

આસ્‍ત‍િકભાવ એટલે શું?

ઉ.

મહારાજની મૂર્ત‍િને વિષે અને મુક્તને વિષે દિવ્યભાવ એ જ આસ્‍ત‍િકભાવ.

પ્ર.૩૬

નાસ્‍ત‍િકભાવ એટલે શું?

ઉ.

મૂર્ત‍િને વિષે પ્રતિમાભાવ અને મુક્તને વિષે મનુષ્‍યભાવ એ જ નાસ્‍ત‍િકભાવ.

પ્ર.૩૭

નેતિ નેતિ એટલે શું?

ઉ.

નેતિ એટલે ન ઇતિ. અર્થાત્ જેનો અંત નથી. એટલે કે મહારાજનો મહિમા અપાર અપાર છે.

પ્ર.૩૮

આપણા વેદ કોણ?

ઉ.

અ.મુ.સદ્. શ્રી ગોપાળાનંદ સ્‍વામી, સદ્. ગુણાતીતાનંદ સ્‍વામી, સદ્. મુક્તાનંદ સ્‍વામી, સદ્. બ્રહ્માનંદ સ્‍વામી વિગેરે મહારાજના સમર્થ મુક્તો જે મહારાજના મહિમાનો પાર પામી શક્તા નથી તે આપણા વેદ.

પ્ર.૩૯

શ્રુતિ એટલે શું?

ઉ.

મહારાજના મુખકમળમાંથી નીકળેલી વાણી એટલે શ્રુતિ. દા.ત. વચનામૃત, શિક્ષાપત્રી.

પ્ર.૪૦

સ્મૃતિ એટલે શું?

ઉ.

મહારાજના મુક્તોના મુખકમળમાંથી નીકળેલી વાણી એટલે સ્‍મૃતિ. દા.ત. સત્‍સંગીજીવન, સત્‍સંગીભૂષણ, બાપાશ્રીનીવાતો, ગોપાળાનંદસ્‍વામીની વાતો વિગેરે.

પ્ર.૪૧

ધ્‍યાનના મુખ્‍ય પ્રકાર કેટલા? કયા કયા?

ઉ.

બે. (૧) પ્રતિલોમ ધ્‍યાન (૨) અનુલોમ ધ્યાન.

પ્ર.૪૨

પ્રતિલોમ ધ્‍યાન એટલે શું?

ઉ.

મૂર્ત‍િમાં રહીને મુખમાં મુખ, હસ્તે હસ્ત, ચરણે ચરણ એમ રોમરોમનું નખશિખાપર્યંત રસબસભાવે મૂર્ત‍િનું ધ્યાન કરવું તે પ્રતિલોમ ધ્‍યાન. આ ધ્‍યાનથી અનાદિમુક્તની સ્‍થ‍િતિને પમાય.

પ્ર.૪૩

અનુલોમ ધ્‍યાન એટલે શું?

ઉ.

બ્રહ્મરૂપની ભાવનાએ કરી સન્‍મુખભાવે મહારાજની મૂર્ત‍િમાં જોડાવું તે અનુલોમ ધ્‍યાન. આ ધ્‍યાનથી પરમએકાંતિક સ્‍થ‍િતિને પમાય.

પ્ર.૪૪

મહારાજનો પ્રગટ થવાનો મુખ્‍ય હેતુ કયો?

ઉ.

કુલ છ હેતુ છે. જેમાં પૂર્વે થઇ ગયેલા અનંત અવતારો અને અવતારના જે ભક્તો તેમને પોતાનું સર્વોપરિ જ્ઞાન કરાવી પોતાના સર્વોપરિ અક્ષરધામમાં લઇ જવા. આ ચોથો હેતુ મુખ્‍ય છે.

પ્ર.૪૫

મુમુક્ષુ એટલે શું?

ઉ.

કેવળ મોક્ષને ઇચ્‍છે તે મુમુક્ષુ.

પ્ર.૪૬

ભગવાનનો દ્રોહ ક્યારે કર્યો કહેવાય?

ઉ.

શ્રીજીમહારાજને અન્‍ય અવતાર જેવા જાણવા તે ભગવાનનો દ્રોહ છે. (ગ.મ.પ્ર.૯)

પ્ર.૪૭

મહારાજ કયા અપરાધને ક્યારેય માફ કરતા નથી?

ઉ.

સાચા સંતના કે ભક્તના દ્રોહથી થયેલા અપરાધીને મહારાજ ક્યારેય માફ કરતા નથી.

પ્ર.૪૮

પૂજા સમયે એક દંડવત પ્રણામ અધિક શા માટે?

ઉ.

મન, કર્મ, વચને, જાણે કે અજાણે એવા કોઇ મુક્તનો, સંતનો કે ભક્તનો અપરાધ થઇ ગયો હોય તો તેના પ્રાયશ્ચ‍િત માટે એક દંડવત પ્રણામ અધિક કરવો. (ગ.મ.પ્ર.૪૦)

પ્ર.૪૯

કઇ સંસ્‍થામાં જ કલ્‍યાણ થાય?

ઉ.

કલ્‍યાણ એ સંસ્‍થાવાચક શબ્‍દ નથી.

જે ભક્ત મહારાજને જેમ છે તેમ યથાર્થ ઓળખે, સમજે અને મહારાજની પંચવર્તમાનની નાની મોટી આજ્ઞામાં વર્તે તે ભક્ત ગમે તે સંસ્‍થામાં હોય તેનું કલ્‍યાણ થઇ ચૂકેલું છે.

પ્ર.૫૦

જીવનો નાશ કેમ થાય?

ઉ.

શ્રીજીમહારાજના મુક્ત કે ભક્તના અપરાધથી જીવનો નાશ થઇ જાય છે.

પ્ર.૫૧

જીવને ફરી મનુષ્‍ય જન્‍મ ક્યારે મળે છે?

ઉ.

મનુષ્‍યના જ્યારે ૮ અબજ ૬૪ કરોડ વર્ષ થાય ત્‍યારે બ્રહ્માનો ૧ દિવસ થાય છે એવા બ્રહ્માના ૧૦૦ વર્ષ થાય ત્‍યારે એક પ્રાકૃત પ્રલય થાય છે. એવા સાડાત્રણ કરોડ પ્રાકૃત પ્રલય થાય ત્‍યારે ફરી મનુષ્‍ય જન્‍મ મળે છે.

પ્ર.૫૨

શ્રીજીમહારાજના જમણા ચરણમાં ચિન્‍હ કેટલા? કયા કયા?

ઉ.

નવ. ૧) અષ્‍ટકોણ ૨) ઊર્ધ્‍વરેખા ૩) સ્વસ્‍ત‍િક ૪) જાંબુ ૫) જવ ૬) વજ્ર ૭) અંકુશ ૮) કેતુ ૯) પદ્મ.

પ્ર.૫૩

શ્રીજીમહારાજના ડાબા ચરણમાં ચિન્‍હ કેટલા? કયા કયા?

ઉ.

સાત. ૧) ત્રિકોણ ૨) કળશ ૩) ગોકળ ૪) ધનુષ ૫) મીન ૬) અર્ધચંદ્ર ૭) વ્યોમ.

પ્ર.૫૪

નવધા ભક્ત‍િના નામ આપો.

ઉ.

૧) શ્રવણભક્ત‍િ ૨) કીર્તનભક્ત‍િ ૩) સ્મરણભક્ત‍િ ૪) ચરણ સેવા કરવી ૫) પૂજન કરવું ૬) નમસ્‍કાર કરવા ૭) દાસપણું રાખવું ૮) સખાભાવ રાખવો ૯) આત્‍મનિવેદન કરવું.

પ્ર.૫૫

ભગવાનના ભક્તે ધર્માદો કેટલો કાઢવો?

ઉ.

આર્થ‍િક રીતે સુખી એટલે કે જેના માથે કોઇ દેવું નથી પણ બચત રહે છે તેને ચોખ્‍ખી આવકનો દસમો ભાગ. જ્યારે દુર્બળ હરિભક્તે વીસમો ભાગ કાઢવો જોઇએ.

પ્ર.૫૬

નંદ સંતોમાં સર્વોપરિ ઉપાસનાના મુખ્‍ય પ્રવર્તક સંતો કોણ હતા?

ઉ.

અ.મ.સદ્. શ્રી ગોપાળાનંદ સ્‍વામી તથા અ.મુ.સદ્. શ્રી ગુણાતીતાનંદ સ્‍વામી.

પ્ર.૫૭

અ.મુ.સદ્. ગુણાતીતા નંદ સ્‍વામીએ જૂનાગઢ મંદિરની મહંતાઇ સ્વીકારતા પહેલા મહારાજ પાસે શું શરત કરી?

ઉ.

અ.મુ.સદ્. ગોપાળાનંદ સ્‍વામી પ્રતિવર્ષે ૨ માસ સમાગમ કરાવવા માટે જો પધારે તો જ હું જૂનાગઢ જાઉં.

પ્ર.૫૮

કઇ ત્રણ એકાદશી ફરજીયાત નકોરડી કરવી જોઇએ?

ઉ.

૧) અષાઢ સુદ-૧૧ ૨) ભાદરવા સુદ-૧૧ ૩) કારતક સુદ-૧૧.

પ્ર.૫૯

ત્રણ ગુણ કયા કયા ?

ઉ.

૧) રજોગુણ ૨) તમોગુણ ૩) સત્‍વગુણ

પ્ર.૬૦

ત્રણ દેહ કયા કયા?

ઉ.

૧) સ્થૂળ દેહ ૨) સૂક્ષ્‍મદેહ ૩) કારણ-મહાકારણ દેહ.

પ્ર.૬૧

ત્રણ અવસ્‍થા કઇ કઇ?

ઉ.

૧) જાગ્રત અવસ્‍થા ૨) સ્વપ્‍ન અવસ્થા ૩) સુષુપ્તિ અવસ્‍થા.

પ્ર.૬૨

પંચભૂત કયા કયા?

ઉ.

૧) પૃથ્‍વી ૨) જળ ૩) તેજ ૪) વાયુ ૫) આકાશ.

પ્ર.૬૩

પંચવિષય કયા કયા?

ઉ.

૧) શબ્દ ૨) સ્પર્શ ૩) રૂપ ૪) રસ પ) ગંધ.

પ્ર.૬૪

પાંચ જ્ઞાને‍ન્દ્રિો કઇ?

ઉ.

૧) શ્રોત્ર ૨) ત્‍વક્ ૩) ચક્ષુ ૪) રસના ૫) ઘ્રાણ.

પ્ર.૬૫

પાંચ કર્મે‍ન્દ્રિયો કઇ?

ઉ.

૧) વાક્ ૨) પાણિ ૩) પાદ ૪) પાયુ પ) ઉપસ્‍થ.

પ્ર.૬૬

ચાર અંત:કરણ કયા?

ઉ.

૧) મન ર) બુધ્‍ધ‍િ ૩) ચિત્ત ૪) અહંકાર.

પ્ર.૬૭

ત્રિવિધ તાપ કયા કયા?

ઉ.

૧) અધ્‍યાત્‍મ ૨) અધિભૂત ૩) અધિદૈવ.

પ્ર.૬૮

કયા પાંચ તત્ત્વો અનાદિ છે?

ઉ.

૧) જીવ ૨) ઇશ્વર ૩) માયા ૪) બ્રહ્મ ૫) પરબ્રહ્મ.

પ્ર.૬૯

જન્‍મમરણની કઇ ચાર ખાણ છે?

ઉ.

૧) અંડજ ૨) સ્વેદજ ૩) ઉદ્ બિજ ૪) જરાયુજ.

પ્ર.૭૦

સંકલ્‍પ સ્‍વરૂ૫ એટલે શું?

ઉ.

જેના ચૈતન્‍યને મહારાજ પોતાની મૂર્ત‍િમાં રાખે અને અવરભાવમાં પોતાનો સંકલ્‍પ દેખાડે તે સંકલ્‍પને સંકલ્‍પસ્વરૂપ કહેવાય છે.

પ્ર.૭૧

સંકલ્‍પી અને સંકલ્‍પ સ્‍વરૂપમાં તફાવત કયો?

ઉ.

વેષાંતરભાવનો.

પ્ર.૭૨

અનાદિમુક્ત અને સંકલ્‍પસ્વરૂપ વચ્ચે શું ફેર છે?

ઉ.

અનાદિમુક્ત અને મહારાજ વચ્ચે સ્વામી સેવકનો નાતો છે. જ્યારે સંકલ્‍પસ્વરુપ અને મહારાજ વચ્ચે સ્વામી સેવકનો નાતો કહેવાય નહીં.

પ્ર.૭૩

અનાદિમુક્ત આ લોકમાં આવે છે? મુમુક્ષુને ઉપદેશ કોણ આપે છે?

ઉ.

અનાદિમુક્ત અખંડ મૂર્ત‍િમાં જ છે, તે આવતા કે જતા નથી. ઉપદેશાદિક જે જે ક્રિયા કરે છે તે મહારાજ પોતે કરે છે.

પ્ર.૭૪

મૂળપુરુષ એટલે કોણ? તેમના અન્‍ય નામ કયા કયા?

ઉ.

મૂળપુરુષ એટલે શ્રીકૃષ્‍ણ. અન્‍યનામ- મહાપુરુષ અને પ્રકૃતિપુરુષ.

પ્ર.૭૫

પ્રધાનપુરુષ એટલે કોણ? તેમના અન્‍ય નામ કયા કયા?

ઉ.

પ્રધાનપુરુષ એટલે રામચંદ્રજી. તેમનું અન્‍ય નામ ભોમાપુરુષ.